ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାହାଣୀ (ଓଡ଼ିଆରେ)

ଭୂମିକା

ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ହେଉଛନ୍ତି ଓଡ଼ିଶାର ଆରାଧ୍ୟ ଦେବତା ଏବଂ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ “ଜଗତର ନାଥ” ଭାବେ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି। ପୁରୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଚାରିଧାମ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ କାହାଣୀ ଭକ୍ତି, ବିଶ୍ୱାସ, ପ୍ରେମ ଓ ମାନବତାର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଉଦାହରଣ।

ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ – ନୀଳମାଧବଙ୍କ ସନ୍ଧାନ

ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ମାଳବ ଦେଶରେ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମକ ଜଣେ ଧର୍ମପରାୟଣ ରାଜା ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଦିନେ ସେ ଶୁଣିଲେ ଯେ ନୀଳାଚଳ ପର୍ବତରେ ନୀଳମାଧବ ନାମକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମତ୍କାରୀ ରୂପ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି।

ରାଜା ସେହି ଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଦୂତ ପଠାଇଲେ। କିନ୍ତୁ କେହି ମଧ୍ୟ ନୀଳମାଧବଙ୍କ ଖୋଜ ପାଇଲେ ନାହିଁ।

ଶେଷରେ ବିଦ୍ୟାପତି ନାମକ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପଠାଗଲା।

ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ – ବିଶ୍ୱାବସୁଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ପୂଜା

ବିଦ୍ୟାପତି ବହୁ ଦିନ ଜଙ୍ଗଲ ବୁଲିବା ପରେ ଶବର ଜାତିର ମୁଖିଆ ବିଶ୍ୱାବସୁଙ୍କ ଘରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।

ବିଶ୍ୱାବସୁ ପ୍ରତିଦିନ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ନୀଳମାଧବଙ୍କ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ସ୍ଥାନ ଦେଖାଉ ନଥିଲେ।

ବିଦ୍ୟାପତି ବିଶ୍ୱାବସୁଙ୍କ କନ୍ୟା ଲଳିତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ବିଶ୍ୱାବସୁ ବିଦ୍ୟାପତିଙ୍କୁ ନୀଳମାଧବଙ୍କ ପାଖକୁ ନେବାକୁ ରାଜି ହେଲେ।

ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ – ସୋରିଷ ଦାଣାର ବୁଦ୍ଧି

ବିଶ୍ୱାବସୁ ବିଦ୍ୟାପତିଙ୍କ ଆଖି ବାନ୍ଧି ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରକୁ ନେଉଥିଲେ।

କିନ୍ତୁ ବିଦ୍ୟାପତି ଚତୁରତାର ସହିତ ରାସ୍ତାରେ ସୋରିଷ ଦାଣା ପକାଉଥିଲେ।

କିଛି ଦିନ ପରେ ସେହି ଦାଣା ଅଙ୍କୁରିତ ହେଲା ଏବଂ ରାସ୍ତା ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଗଲା।

ବିଦ୍ୟାପତି ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ନୀଳମାଧବଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ।

ସେ ଭାବବିହ୍ୱଳ ହୋଇଗଲେ।

ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ – ନୀଳମାଧବଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଧାନ

ବିଦ୍ୟାପତି ଫେରି ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ସବୁ କଥା କହିଲେ।

ରାଜା ସୈନ୍ୟ ସହିତ ନୀଳାଚଳକୁ ଆସିଲେ।

କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ନୀଳମାଧବଙ୍କ ବିଗ୍ରହ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଯାଇଥିଲା।

ରାଜା ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲେ।

ସେହି ସମୟରେ ଆକାଶବାଣୀ ହେଲା—

“ହେ ରାଜା! ସମୁଦ୍ରରୁ ଗୋଟିଏ ଦିବ୍ୟ ଦାରୁ (କାଠ) ଆସିବ। ସେହି କାଠରେ ମୋର ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ କର।”

ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ – ଦିବ୍ୟ ଦାରୁର ଆଗମନ

କିଛି ଦିନ ପରେ ସମୁଦ୍ରରେ ଏକ ବିଶାଳ ଦାରୁ ଭାସି ଆସିଲା।

ଏହାକୁ ହଜାର ଲୋକ ମିଶି ଟାଣିଲେ ମଧ୍ୟ ହଲାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ।

ଶେଷରେ ବିଶ୍ୱାବସୁ ଓ ବିଦ୍ୟାପତି ଏକାଠି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ପରେ ସେହି ଦାରୁ ସହଜରେ ଉଠିଗଲା।

ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ – ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଆଗମନ

ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ କାରିଗର ଆସି କହିଲେ—

“ମୁଁ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରିବି। କିନ୍ତୁ ୨୧ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି କବାଟ ଖୋଲିବେ ନାହିଁ।”

ରାଜା ରାଜି ହେଲେ।

କାରିଗର ପ୍ରକୃତରେ ଦେବଶିଳ୍ପୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଥିଲେ।

ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ – ଅଧା ଗଢ଼ା ମୂର୍ତ୍ତି

୧୫ ଦିନ ପରେ କୌଣସି ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉ ନଥିଲା।

ରାଣୀ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ କବାଟ ଖୋଲିବାକୁ କହିଲେ।

କବାଟ ଖୋଲିବା ସହିତ ବୃଦ୍ଧ କାରିଗର ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

ଭିତରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଅଧା ଗଢ଼ା ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲା। ତାଙ୍କର ହାତ ଓ ପାଦ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଥିଲା।

ରାଜା ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।

କିନ୍ତୁ ଆକାଶବାଣୀ ହେଲା—

“ଏହି ରୂପରେ ହିଁ ମୁଁ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ପୂଜା ପାଇବି।”

ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟ – ପୁରୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ

ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭବ୍ୟ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କଲେ।

ସେଠାରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଗଲା।

ସେହିଦିନଠାରୁ ପୁରୀ ହୋଇଗଲା ବିଶ୍ୱର ଏକ ମହାତୀର୍ଥ।

ନବମ ଅଧ୍ୟାୟ – ରଥଯାତ୍ରାର ଆରମ୍ଭ

ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱିତୀୟାରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରା ରଥରେ ବସି ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି।

• ନନ୍ଦିଘୋଷ – ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ରଥ

• ତାଳଧ୍ୱଜ – ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ରଥ

• ଦର୍ପଦଳନ – ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ରଥ

ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ ରଥ ଟାଣିବାକୁ ଭାଗ୍ୟ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି।

ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ – ମହାପ୍ରସାଦର ମହିମା

ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ରୋଷଘର ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ମନ୍ଦିର ରୋଷଘର ଭାବେ ପରିଚିତ।

ଏଠାରେ ମାଟି ହାଣ୍ଡିରେ ରନ୍ଧା ମହାପ୍ରସାଦ ଜାତି, ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବିଶେଷରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଏ।

ଏହା ଭାଇଚାରା ଓ ସମାନତାର ପ୍ରତୀକ।

ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ – ନବକଳେବର

ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବର୍ଷରେ (ସାଧାରଣତଃ ୧୨–୧୯ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ) ନବକଳେବର ହୁଏ।

ଏହି ସମୟରେ ନୂଆ ଦାରୁରେ ନୂଆ ବିଗ୍ରହ ତିଆରି କରାଯାଏ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ବିଧିରେ ବ୍ରହ୍ମ ପଦାର୍ଥ ପୁରୁଣା ବିଗ୍ରହରୁ ନୂଆ ବିଗ୍ରହକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଏ।

ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଶିକ୍ଷା

• ସମସ୍ତ ମଣିଷ ସମାନ।

• ପ୍ରେମ ହିଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧର୍ମ।

• ଅହଂକାରର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ।

• ଭକ୍ତି ଓ ସେବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ପୂଜା।

• ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହିଁ ଭଗବାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା।

ଉପସଂହାର

ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ କାହାଣୀ କେବଳ ଜଣେ ଦେବତାଙ୍କ ଜନ୍ମକଥା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଭକ୍ତି, ସମାନତା, ସହିଷ୍ଣୁତା ଓ ମାନବତାର ଅମୂଲ୍ୟ ବାର୍ତ୍ତା। ତେଣୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ “ଜଗତର ନାଥ” ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି।