କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ବଳଦେବ ରଥଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନୀ

ପରିଚୟ

କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ବଳଦେବ ରଥ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ରୀତିଯୁଗର ଜଣେ ମହାନ କବି, ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ ଏବଂ ଭକ୍ତ କବି ଥିଲେ। ସେ ଓଡ଼ିଆ ଓ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ଅନେକ ଅମର କାବ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ। ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଢୁମ୍ପା ସଙ୍ଗୀତ ପରମ୍ପରାର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ସେ ପରିଚିତ। ତାଙ୍କର “କିଶୋରଚନ୍ଦ୍ରାନନ୍ଦ ଚମ୍ପୂ” ଆଜି ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତର ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ। (Wikipedia)

ଜନ୍ମ ଓ ପରିବାର

କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ବଳଦେବ ରଥଙ୍କ ଜନ୍ମ ପ୍ରାୟ ୧୭୮୯ ମସିହାରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଆଠଗଡ଼ପାଟଣା (ବର୍ତ୍ତମାନର କବିସୂର୍ଯ୍ୟନଗର ଅଞ୍ଚଳ)ରେ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ପିତା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥ ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ ଏବଂ କବି ଥିଲେ। ଛୋଟବେଳେ ମାଆଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିବାରୁ ସେ ମାମୁଁଘରେ ବଡ଼ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମାତାମହ ତ୍ରିପୁରାରୀ ହୋତାଙ୍କଠାରୁ ସେ ସଂସ୍କୃତ, ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। (Wikipedia)

ଶୈଶବରୁ କବିତା ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ

ବାଳ୍ୟକାଳରୁ ବଳଦେବ ରଥଙ୍କର କବିତା, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଭକ୍ତି ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରତି ଗଭୀର ଆଗ୍ରହ ଥିଲା। ମାତ୍ର ୧୫ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତାଙ୍କ ବିବାହ ହୋଇଥିଲା। ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ଜଳନ୍ତର ରାଜ୍ୟକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେଠାର ରାଜକୁମାର ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଛୋଟରାୟ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଭାରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ “କବିସୂର୍ଯ୍ୟ” ଉପାଧି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ, ଯାହାର ଅର୍ଥ “କବିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ”। (Wikipedia)

ସାହିତ୍ୟ ସାଧନା

କବିସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଚନାରେ ଭକ୍ତି, ପ୍ରେମ, ନୀତି ଓ ସଙ୍ଗୀତର ସୁନ୍ଦର ସମନ୍ୱୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ସେ ଶତାଧିକ ଭଜନ, ଜଣାଣ, ଚମ୍ପୂ ଓ କବିତା ରଚନା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ଆଜି ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟରେ ଗାନ କରାଯାଏ। (Wikipedia)

ପ୍ରମୁଖ ଗ୍ରନ୍ଥ

• କିଶୋରଚନ୍ଦ୍ରାନନ୍ଦ ଚମ୍ପୂ (ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃତି)

• ରତ୍ନାକର ଚମ୍ପୂ

• ପ୍ରେମୋଦୟ ଚମ୍ପୂ

• ଚନ୍ଦ୍ରକଳା

• ସର୍ପ ଜଣାଣ

• ହାସ୍ୟକଲ୍ଲୋଳ

• ଅନେକ ଜଣାଣ, ଭଜନ ଓ ଛୋଟ ଗୀତ। (Wikipedia)

ଢୁମ୍ପା ସଙ୍ଗୀତର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ

କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ବଳଦେବ ରଥଙ୍କୁ ଗଞ୍ଜାମ ଅଞ୍ଚଳର ଢୁମ୍ପା ସଙ୍ଗୀତ ପରମ୍ପରାର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କରାଯାଏ। ତାଙ୍କ ରଚିତ ଗୀତ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଭକ୍ତି ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଗାନ କରାଯାଏ। (Wikipedia)

ଭକ୍ତି ଓ ସଙ୍ଗୀତ

ସେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ରଚନାରେ ଭକ୍ତି, ପ୍ରେମ, କରୁଣା ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାର ଅପୂର୍ବ ମିଶ୍ରଣ ଦେଖାଯାଏ। ତାଙ୍କ ଚମ୍ପୂ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତର ଏକ ମୂଳ ଆଧାର ଭାବେ ପରିଚିତ। (ResearchGate)

ମୃତ୍ୟୁ

ପ୍ରାୟ ୧୮୪୫ ମସିହାରେ, ପ୍ରାୟ ୫୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ବଳଦେବ ରଥଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ଅବଦାନକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଗଞ୍ଜାମର କବିସୂର୍ଯ୍ୟନଗର ତାଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇଛି। (Wikipedia)

କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ବଳଦେବ ରଥଙ୍କ ଅବଦାନ

• ରୀତିଯୁଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓଡ଼ିଆ କବି।

• ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।

• ଢୁମ୍ପା ସଙ୍ଗୀତର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ।

• ଭକ୍ତିମୂଳକ ସାହିତ୍ୟକୁ ନୂତନ ଦିଗ ଦେଇଥିଲେ।

• ତାଙ୍କ ରଚନା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ଗର୍ବ।

ଉପସଂହାର

କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ବଳଦେବ ରଥ କେବଳ ଜଣେ କବି ନୁହେଁ, ସେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା, ସାହିତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତର ଏକ ଅମର ପ୍ରତୀକ। ତାଙ୍କ ରଚନା, ଭକ୍ତିଭାବ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ ସାଧନା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରାକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରୁଛି। ସେଥିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ସଦା ସର୍ବଦା “କବିସୂର୍ଯ୍ୟ” ଭାବେ ସମ୍ମାନର ସହ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।